የጠቅላይ ሚኒስትሩ ውሎ በፓርላማ

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ.ር. ዐቢይ አሕመድ፣ በትናትናው ውሏቸው በትምህርት እና ተያያዥ ማኅበራዊ የመንግስታቸው ፖሊሲዎች ዙሪያ ዘርዘር ያሉ ነጥቦችን አንስተዋል። በትምህርት ዘርፍ ጥራት ያለው ትምህርት በፍትሓዊነት የማድረስ ሥራ እየተሰራ መሆኑን አስቀድመው የጠቅሱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ የትምህርት ጥራትን በዘላቂነት ለማረጋገጥ ታችኛው ትውልድ ላይ በማተኮር መሥራት እንደሚያስፈልግ ጠቁመዋል፤ ለዚህም ወደ 34ሺ መዋዕለ ሕጻናት ተገንብቶ የነገ የአገር ተረካቢዎቹ ሕጻናት እየተማሩ መሆኑን ገልጸዋል። በተለያየ ደረጃ የሚገኙ ትምህርት ቤቶች ደረጃን የማሻሻል፣ የመምህራን ዐቅምን የማጎልበት፣ የተማሪዎችን የቴክኖሎጂ ዕውቀት እና ክህሎት የማሳደግ ሥራዎችም ተጠናክረው እንደሚቀጥሉም ተናግረዋል። የጤናውን ዘርፍ በተመለከተ ኹሉን ዓቀፍ የጤና ተደራሽነት እና ጥራት ለማሳደግ ልዩ ትኩረት በመስጠት በመከላከሉ እና አክሞ የማዳን ተግባራትን በማቀናጀት በርካታ ሥራዎች መከናወናቸውን የጠቀሱት የተከበሩ ዶ.ር. ዐቢይ፣ በዘርፉ በተሰራው ማሻሻያ ውጤት የተገኘ ቢሆንም ብዙ ሥራ ይጠይቃል ሲሉ ተደምጠዋል። በማሳያነት ያነሱት በጤና ተቋማት የሚወልዱ እናቶች 63 በመቶ መድረሱን እና የሚሞቱ እናቶች ቁጥርም መቀነሱን ሲሆን፤ ከጥቂት ወራት በፊት ተከስቶ የነበረው የማርበርግ በሽታን ሦሥት ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ መቆጣጠር መቻሉንም በማሳየነት አክለው ጠቅሰዋል።

የነገውን ብርቱ ውድድር ለማሸነፍ የዛሬው ዝግጅት ወሳኝ መሆኑን ለእንደራሴዎች ሲናገሩ የተደመጡት የገዢው ፓርቲ ፕሬዝደንት፣ ወጣቶችን ለላቀ ስኬት ለማብቃት መንግስት በትኩረት እየሰራ መሆኑንም ረገጥ አድርገው ሲናገሩ ተስተውለዋል። ከአገሪቱ አምስት የዕድገት ምሰሶዎች መካከል አንዱ ቴክኖሎጂ እንዲሆን መደረጉ ለትውልድ የተሰራ ትልቅ መዋዕለ-ንዋይ መሆኑን የጠቀሱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ በተለይም በሰው ሰራሽ አእምሮ ረገድ ኢትዮጵያ አዲስ የታሪክ ምዕራፍ እየከፈተች መሆኗን አብራርተዋል። በዚህም መሠረት ኢትዮጵያ በዓለም ኹለተኛ የሆነውን ግዙፍ የሰው ሰራሽ አእምሮ ዩኒቨርሲቲ ለመገንባት በከፍተኛ ፍጥነት እየሰራች ሲሆን፣ ይኽ ታላቅ የትምህርት ተቋም በሚቀጥለው አንድ ዓመት ውስጥ ሥራ እንደሚጀምርም ተናግረዋል። አባቶቻችን የኢትዮጵያ አየር መንገድን ገንብተው በዓለም ስመ-ጥር እንዳደረጉት ኹሉ፣ ይኽ ዩኒቨርሲቲም ለኢትዮጵያ ልጆች የተሻለ ዘመንን እና ብሩህ የወደፊት እድልን ይዞ ይመጣል ሲሉ ተስፋቸውን ለእንደራሴዎቹ አጋርተዋቸዋል።

“ኢትዮጵያ ምንም ዓይነት ኮሜርሺያል ብድር አልተበደረችም”

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ.ር. ዐቢይ አሕመድ፣ በትናንትው የዕለተ-ማክሰኞ የምክር ቤቱ ውሏቸው፣ ዘለግ ያለ ማብራሪያ ከሰጡባቸው ጉዳዮች ቀዳሚው፣ ከዓመት ከመንፈቅ አንስቶ መንግስታቸው የተከተለውን የዐብይ ኢኮኖሚ ማሻሻያ ውጤቶችን በቁጥራዊ መረጃዎች ጭምር አስደግፈው ያብራሩበት ኢኮኖሚ ተኮሩ ርዕሰ-ጉዳይ ነበር። የኢኮኖሚው ማሻሻያ ዋንኛ ዓላማዎች፣ የዐብይ ኢኮኖሚ ስብራቱን ማረጋጋት፣ የኢኮኖሚ አቅጣጫዎችን ከግብርና መር ወደ ብዝሓ ዘርፍ ማሸጋገር እና የአገሪቷን የእዳ ጫና ማቃለል መሆናቸውን የጠቀሱት ጠቅላዩ፣ በኹሉም መመዘኛ በኢትዮጵያ አመርቂ የኢኮኖሚ ስኬት ተመዝግቧል ብለዋል።

በኢትዮጵያ የኑሮ ውድነት እና የዋጋ ግሽበት፣ የሥራ አጥ ቁጥር መበራከት እና ሌሎች ተያያዥ ችግሮች በኢኮኖሚው እድገት ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ ማሳደራቸውን በተመለከተ እንደራሴዎቹ ላነሱላቸው ጥያቄዎችን ሲመለሱም፤ በአገሪቱ የዋጋ ግሽበትን እና የኑሮ ውድነትን ለማረጋጋት ዘርፈ-ብዙ ተግባራት የተከናወኑ መሆናቸውን በማስታወስ፣ ችግሩን በዘላቂነት ለመቅረፍም ምርት እና ምርታማነትን የበለጠ ማሳደግ እንደሚያስፈልግ አስረድተዋል። የኑሮ ውድነትን እና የዋጋ ግሽበትን ለመቀየር በቀጣይ በምግብ ማምረት፣ በቤት ግንባታ፣ በትራንስፖርት እና በትምህርት ቤት የተማሪዎች ምገባ ዘርፎች ላይ መንግስት የበለጠ ትኩረት ሰጥቶ የሚሰራ መሆኑንም ለምክር ቤቱ አባላት ጠቅሰውላቸዋል። በ2018 በጀት ዓመት ባለፉት ስድስት ወራት በአገር ውስጥ ለ2.6 ሚሊየን ዜጎች የሥራ እድል የተፈጠረ ሲሆን፣ በውጭ አገራት ደግሞ ከ350 ሺህ በላይ ኢትዮጵያውያን የሥራ እድል የተመቻቸላቸው መሆኑም ተሰምቷል።

በኢትዮጵያ የኑሮ ውድነት እና የዋጋ ግሽበት፣ የሥራ አጥ ቁጥር መበራከት እና ሌሎች ተያያዥ ችግሮች በኢኮኖሚው እድገት ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ ማሳደራቸውን በተመለከተ እንደራሴዎቹ ላነሱላቸው ጥያቄዎችን ሲመለሱም፤ በአገሪቱ የዋጋ ግሽበትን እና የኑሮ ውድነትን ለማረጋጋት ዘርፈ-ብዙ ተግባራት የተከናወኑ መሆናቸውን በማስታወስ፣ ችግሩን በዘላቂነት ለመቅረፍም ምርት እና ምርታማነትን የበለጠ ማሳደግ እንደሚያስፈልግ አስረድተዋል። የኑሮ ውድነትን እና የዋጋ ግሽበትን ለመቀየር በቀጣይ በምግብ ማምረት፣ በቤት ግንባታ፣ በትራንስፖርት እና በትምህርት ቤት የተማሪዎች ምገባ ዘርፎች ላይ መንግስት የበለጠ ትኩረት ሰጥቶ የሚሰራ መሆኑንም ለምክር ቤቱ አባላት ጠቅሰውላቸዋል። በ2018 በጀት ዓመት ባለፉት ስድስት ወራት በአገር ውስጥ ለ2.6 ሚሊየን ዜጎች የሥራ እድል የተፈጠረ ሲሆን፣ በውጭ አገራት ደግሞ ከ350 ሺህ በላይ ኢትዮጵያውያን የሥራ እድል የተመቻቸላቸው መሆኑም ተሰምቷል።

ባለብዝሓ-ተዋናይ የኢኮኖሚ ዘርፍ ዕድገትን በመከተል በግብርናው እና በኢንዱስትሪው እንዲኹም በሌሎች ንዑስ የኢኮኖሚ ዘርፎች አመርቂ ውጤት እየተገኘበት ያለ በጀት ዓመት መሆኑን ሲያነሱም፣ መንግሥት በበጀት ዓመቱ 9.2 የኢኮኖሚ ዕድገት ለማስመዝገብ አቅዶ በሠራቸው ውጤታማ አመላካች ሥራዎች በዓመቱ ማጠቃለያ 10.2 ጥቅል አገራዊ ዕድገት ለማስመዝገብ በትኩረት እየሰራ መሆኑን ጠንከር አድርገው ሲናገሩ ተደምጠዋል። ለዚህም በበጀት ዓመቱ ለሚመዘገበው ጥቅል አገራዊ የኢኮኖሚ ዕድገት የመንግስት እና የዓለም ዓቀፉ የገንዘብ ተቋም (አይኤምኤፍ) አመላካቾች ተቀራራቢ መሆናቸውንም አስታውሰዋል።

ጠቅላይ ሚኒስትር ዶ.ር. ዐቢይ ኢኮኖሚውን አስመልክቶ በጠነከረ ድምጸት ከተናገሩባቸው ጉዳዮች አንዱ፣ ኢትዮጵያ ምንም ዓይነት ኮሜርሻል ብድር አልተበደረችም ያሉበት የንግግራቸው ክፍል ነው። ‘ርሳቸው ወደ ሥልጣን ከመጡ ወዲኽ ኢትዮጵያ ምንም ዓይነት ኮሜርሻል ብድር እንዳልተበደረች ያነሱት ጠቅላዩ፣ ከለወጡ በፊት ኢትዮጵያ በጣም ብዙ ብድር እንደነበረባት እና አበዳሪ አገራት ኢትዮጵያ መክፈል አትችልምና አናበድርም ያሉበት ኹኔታ እንደነበረም አንስተዋል። ኢትዮጵያ ላለፉት ሃያ ዓመታት ለፕሮጀክቶች በሚል ሰበብ ጤነኛ ያልሆነ የብድር ስምምነት ወይንም ኮሜርሻል ብድር ከአንዳንድ አገራት በመበደር ለመክፈል ሳትችል መቅረቷንም ለእንደራሴዎቹ አስታውሰዋቸዋል። ኢትዮጵያ ብድር መበደር የማትችል የሚል ታርጋ ተሰጥቷት እንደነበር ያስታወሱት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ የተካሄደው የኢኮኖሚክ ማሻሻያ ይኽንን አሻሽሏል ብለዋል። ባለፈው ዓመት ዐሥር ፈጣን ዕድገት ከተመዘገበባቸው የዓለም አገራት መካከል አምስቱ አፍሪካውያን ናቸው ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትሩ፣ ኢትዮጵያ ከቀዳሚዎቹ አንዷ ናት ሲሉም በቀጥታ በተላለፈው ንግግራቸው ሲያወሱ ተደምጠዋል።

ኢትዮጵያ ባለፉት ስድስት ወራት በኢኮኖሚው መስክ አስገራሚ መነቃቃት እያሳየች መሆኑን ሲናገሩም በማሳያነት ያነሱት፣ አገሪቷን አኹን ያላትን የውጪ ምንዛሬ ክምችት ነበር። መንግሥት የዋጋ ንረትን ለመቆጣጠር በቢሊየኖች የሚቆጠር ድጎማ እያደረገ መሆኑንም ጠቅሰው፣ አገሪቱ ባለፉት ስድስት ወራት በታሪክ የመጀመሪያ የሆነ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሬ ገቢ አግኝታለች ብለዋል። በዚህም መሠረት ከሸቀጦች ንግድ 4.5 ቢሊየን ዶላር፣ ከአገልግሎት ዘርፍ 4.6 ቢሊዮን ዶላር፣ ከውጭ ሃዋላ 2.3 ቢሊየን ዶላር እንዲኹም ከውጭ ቀጥታ የመዋዕለ-ንዋይ ፍሰት ከ2 ቢሊየን ዶላር በላይ ተገኝቷል ብለዋል። በዚኽ የተነሳም፣ የአገሪቱ የውጭ ምንዛሬ ክምችት በኢትዮጵያ ታሪክ ታይቶ ወደማይታወቅ ከፍተኛ ደረጃ መድረሱን ተናግረዋል።

የብልጽግና ፓርቲው ፕሬዝደንት የዐብይ ኢኮኖሚ ማብራሪያቸውን በቁጥሮች አስደግፈውም ሲያብራሩ ተደምጠዋል። የኢትዮጵያ አየር መንገድ በለውጡ ጊዜ 8 ሚሊየን ሰዎችን በዓመት ያጓጉዝ እንደነበር እና ባለፉት ስድስት ወራት ግን 10 ነጥብ 7 ሚሊየን ሰዎችን ማጓጓዙን አንስተው፣ ዘንድሮ ደግሞ ቁጥሩ 22 ሚሊየን ይደርሳልም ብለዋል። በለውጡ ሰሞን 37 ሚሊየን ሰው ሞባይል ይጠቀም ነበር ያሉት ዶ.ር. ዐቢይ፣ አኹን ላይ ከ97 ሚሊየን ሰው በላይ ሞባይል እንደሚጠቀም ጠቅሰዋል። ቁጥራዊ ማብራሪያቸውን ሲለጥቁም፣ የኢትዮጵያ ታምርት ንቅናቄ ሲጀመር 48 በመቶ ያመርቱ የነበሩ ኢንዱስትሪዎች 66 ነጥብ 3 በመቶ መድረሳቸውን ጠቅሰው፣ ‘ርሳቸው ሪፖርት ባቀረቡበት የጊዜ ሽፋን ውስጥ ባሉት ስድሰት ወራት የኢትዮጵያ ኢንዱስትሪዎች የኃይል አጠቃቀም ብቻ 16 በመቶ አድጓል ብለዋል። ከኢንዱስትሪው በመለስ በማዕድን ንዑስ የኢኮኖሚ ዘርፎችም ከፍተኛ ያሉትን ዕድገት መንግስታቸው ማስመዘገቡን ሲያብራሩ፤ የብረት ምርት 36 በመቶ፣ የሲሚንቶ ምርት ደግሞ 28 በመቶ ጨምሯል ብለዋል። ሰሞነኛው የመካከለኛው ምሥራቅ ውጥረት የነዳጅ ዋጋን ከፍ እና ዝቅ እያደረገው እንደሚገኝ ለእንደራሴዎቹ ያስታውሱት ርዕሰ-መንግስቱ፣ መንግስታቸው ባለፈው አንድ ዓመት ተኩል የነዳጅ ዋጋ የቀየረው ሰባት ጊዜ ብቻ መሆኑን ጠቅሰው፣ በየቀኑ ሲጨምር ዋጋውን ከተጨመረ ሕዝባችን ይጎዳል በሚል ይኽ አለመደረጉን ተናግረዋል።

የቀደመውን የዓመት ከመንፈቅ የዐብይ ኢኮኖሚ ማሻሻያውን ተከትሎ፣ የባሕር ማዶ ባንኮች ወደ ኢትዮጵያ መግባት ሀገር-በቀሎቹን ይጎዳ ይሆን በሚል ዙሪያ ከእንደራሴዎቹ ለቀረበላቸው ጥያቄም፣ ባንኮች ባንክ መሆን ባለባቸው ደረጃ የማደግ ሂደታቸው በውድድር መታጣት ምክንያት ውስንነት ገጥሞታል ሲሉ ምላሻቸውን ጀምረዋል። ላለፉት ሦሥት ዐሥርታት የኢትዮጵያ ባንኮች ያለ ውድድር ብቻቸውን እንዲሰሩ መደረጉንም በማንሳት፣ የውጭ ባንኮች ቢገቡ ካፒታል እና ቴክኖሎጂ ስለሚያመጡ ለአጠቃላይ እድገት ብቻም ሳይሆን፣ የእኛንም ፋይናንሻል ሴክተር የማሳደግ ሚና ይኖራቸዋል ሲሉ የመንግስታቸውን አኹናዊ አቋም አብራርተዋል። “እኛ ስላለቀቀን የድሮ በሽታ በጣም በትንሹ ነው የከፈትነው እንጂ ያን ያህል የእኛንም ባንኮች በሚያጠፋ መንገድ የተከፈተ አይደለም” ሲሉም፣ የንዑስ ኢኮኖሚው ለባሕር ማዶ ባንኮች መከፈት አገራዊ ጉዳት እንደማያስከትል አጽንዖት ሰጥተው ሲናገሩ ተሰተውለዋል።